Έντονες πολιτικές αναταράξεις και σφοδρές αντιδράσεις στους κόλπους της Αριστεράς προκάλεσε η επίσημη παρουσίαση του εκπαιδευτικού προγράμματος της Ελληνικής Αριστερής Συμπαράταξης (ΕΛ.Α.Σ.) του Αλέξη Τσίπρα. Στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης βρίσκεται η στάση του νέου κόμματος απέναντι στο θεσμικό πλαίσιο για τα μη κρατικά πανεπιστήμια, με τους επικριτές του να κάνουν λόγο για ουσιαστική αποδοχή της πολιτικής της κυβέρνησης της Νέας Δημοκρατίας.
Η πρόταση της ΕΛ.Α.Σ. για την Παιδεία
Κατά τη δημόσια παρουσίαση των έξι βασικών παρεμβάσεων για την αναμόρφωση του εκπαιδευτικού συστήματος, η αρμόδια τομεάρχης Παιδείας, Ιωάννα Λαλιώτου, ξεκαθάρισε τη θέση του σχηματισμού. Όπως προκύπτει, η ΕΛ.Α.Σ. δεν σκοπεύει να καταργήσει τη λειτουργία των μη κρατικών πανεπιστημίων, αλλά προσανατολίζεται στη «ριζική μεταβολή» και την «αναμόρφωση» του νόμου 5094/2024 (νόμος Πιερρακάκη), θέτοντας αυστηρότερα ακαδημαϊκά κριτήρια.
Η θέση αυτή αιτιολογήθηκε με την επίκληση της «ασφάλειας δικαίου» και την ανάγκη αναγνώρισης της υφιστάμενης πραγματικότητας, δεδομένου ότι έχουν ήδη πραγματοποιηθεί εγγραφές φοιτητών στα εν λόγω ιδρύματα. Παράλληλα, διευκρινίστηκε ότι το κόμμα δεν θα υπερψηφίσει την αναθεώρηση του Άρθρου 16 του Συντάγματος στην επόμενη Βουλή.
Πέραν της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, το πρόγραμμα της ΕΛ.Α.Σ. περιλαμβάνει κομβικές αλλαγές, όπως:
Κατάργηση των Πανελλαδικών Εξετάσεων με τη σημερινή τους μορφή και αντικατάστασή τους από ένα σύστημα «ελεύθερης πρόσβασης» στα τμήματα όπου η ζήτηση δεν υπερβαίνει τις προσφερόμενες θέσεις, με βάση το Αναβαθμισμένο Απολυτήριο της Γ’ Λυκείου.
Κατάργηση της Ελάχιστης Βάσης Εισαγωγής (ΕΒΕ).
Μεταρρύθμιση του Λυκείου, με ενιαίο πρόγραμμα στην Α’ και Β’ τάξη και επιλογή κατεύθυνσης στη Γ’ Λυκείου.
Ίδρυση διετών προγραμμάτων τεχνικής και επαγγελματικής εκπαίδευσης εντός των πανεπιστημίων, με ελεύθερη εισαγωγή για αποφοίτους ΕΠΑΛ.
Αλλαγή του τρόπου διοίκησης των ΑΕΙ, με κατάργηση των Συμβουλίων Διοίκησης και αναμόρφωση του νόμου Κεραμέως (ν. 4957/2022).
Ενίσχυση των εκπαιδευτικών, με ένταξη σε ειδικά μισθολόγια, παύση των διώξεων και αναμόρφωση του συστήματος αξιολόγησης.
Μέτρα για την ειδική αγωγή, με στελέχωση διεπιστημονικών ομάδων σε όλα τα σχολεία και ενίσχυση της ενταξιακής εκπαίδευσης.
Σφοδρά πυρά από τη Νέα Αριστερά
Η στάση της ΕΛ.Α.Σ. απέναντι στα ιδιωτικά πανεπιστήμια προκάλεσε την άμεση και αυστηρή αντίδραση της Νέας Αριστεράς, που κατηγορεί το κόμμα Τσίπρα ότι υιοθετεί τον ρόλο του διαχειριστή και συνεχιστή των επιλογών της κυβέρνησης Μητσοτάκη.
Σε ανακοίνωσή της, η Νέα Αριστερά επισημαίνει το πολιτικό παράδοξο της διατήρησης στην πράξη ενός καθεστώτος που θεσμικά δηλώνεται ότι δεν γίνεται αποδεκτό, κάνοντας λόγο για «δήλωση παραίτησης από την πολιτική αλλαγή». Παράλληλα, προέβαλε τις δικές της προτάσεις, οι οποίες συμπυκνώνονται στα εξής σημεία:
Άμεση κατάργηση του ν. 5094/2024 και αναστολή των αδειών λειτουργίας των ιδιωτικών πανεπιστημίων.
Κατηγορηματική απόρριψη της αναθεώρησης του Άρθρου 16.
Επαναφορά του πανεπιστημιακού ασύλου και ενίσχυση της αυτοδιοίκησης των ΑΕΙ.
Καθολική κατάργηση των διδάκτρων στα μεταπτυχιακά προγράμματα.
Ελεύθερη πρόσβαση στη δημόσια τριτοβάθμια εκπαίδευση με σταδιακή κατάργηση των Πανελλαδικών.
Παρέμβαση Βερναρδάκη: «Αλλαγή στάσης απέναντι στον νεοφιλελευθερισμό»
Στο ίδιο επικριτικό μήκος κύματος κινήθηκε και ο καθηγητής και πρώην υπουργός Χριστόφορος Βερναρδάκης, ο οποίος σε παρέμβασή του έκανε λόγο για ουσιαστική αλλαγή στάσης της ΕΛ.Α.Σ. απέναντι σε μια από τις πλέον εμβληματικές νεοφιλελεύθερες πολιτικές.
Ο κ. Βερναρδάκης διατύπωσε σειρά καίριων ερωτημάτων, αμφισβητώντας τα επιχειρήματα του κόμματος:
Εξέφρασε αμφιβολίες για τον πραγματικό αριθμό των φοιτητών που έχουν εγγραφεί στα νέα ιδρύματα.
Υποστήριξε ότι η τυπική διατήρηση του Άρθρου 16 ακυρώνεται όταν γίνονται αποδεκτά τα αποτελέσματα μιας νομοθεσίας που το παραβιάζει.
Σημείωσε ότι η «ασφάλεια δικαίου» θα μπορούσε να διασφαλιστεί με μεταβατικές διατάξεις για τους ήδη εγγεγραμμένους φοιτητές, χωρίς να μονιμοποιείται το νέο καθεστώς.
Προειδοποίησε ότι η αποδοχή τετελεσμένων σήμερα ανοίγει τον δρόμο για τη μελλοντική συνταγματική αναθεώρηση του άρθρου 16, καθώς τα τετελεσμένα θα γίνονται συντριπτικά ισχυρότερα με την πάροδο του χρόνου.
Η εξέλιξη αυτή σηματοδοτεί την έναρξη ενός νέου κύκλου αντιπαράθεσης στον χώρο της Αριστεράς, θέτοντας στο επίκεντρο τα όρια της πολιτικής σύγκρουσης και τα περιθώρια αποδοχής των νομοθετικών πρωτοβουλιών της διακυβέρνησης της Νέας Δημοκρατίας.
Η πρόταση της ΕΛ.Α.Σ. για την Παιδεία
Κατά τη δημόσια παρουσίαση των έξι βασικών παρεμβάσεων για την αναμόρφωση του εκπαιδευτικού συστήματος, η αρμόδια τομεάρχης Παιδείας, Ιωάννα Λαλιώτου, ξεκαθάρισε τη θέση του σχηματισμού. Όπως προκύπτει, η ΕΛ.Α.Σ. δεν σκοπεύει να καταργήσει τη λειτουργία των μη κρατικών πανεπιστημίων, αλλά προσανατολίζεται στη «ριζική μεταβολή» και την «αναμόρφωση» του νόμου 5094/2024 (νόμος Πιερρακάκη), θέτοντας αυστηρότερα ακαδημαϊκά κριτήρια.
Η θέση αυτή αιτιολογήθηκε με την επίκληση της «ασφάλειας δικαίου» και την ανάγκη αναγνώρισης της υφιστάμενης πραγματικότητας, δεδομένου ότι έχουν ήδη πραγματοποιηθεί εγγραφές φοιτητών στα εν λόγω ιδρύματα. Παράλληλα, διευκρινίστηκε ότι το κόμμα δεν θα υπερψηφίσει την αναθεώρηση του Άρθρου 16 του Συντάγματος στην επόμενη Βουλή.
Πέραν της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, το πρόγραμμα της ΕΛ.Α.Σ. περιλαμβάνει κομβικές αλλαγές, όπως:
Κατάργηση των Πανελλαδικών Εξετάσεων με τη σημερινή τους μορφή και αντικατάστασή τους από ένα σύστημα «ελεύθερης πρόσβασης» στα τμήματα όπου η ζήτηση δεν υπερβαίνει τις προσφερόμενες θέσεις, με βάση το Αναβαθμισμένο Απολυτήριο της Γ’ Λυκείου.
Κατάργηση της Ελάχιστης Βάσης Εισαγωγής (ΕΒΕ).
Μεταρρύθμιση του Λυκείου, με ενιαίο πρόγραμμα στην Α’ και Β’ τάξη και επιλογή κατεύθυνσης στη Γ’ Λυκείου.
Ίδρυση διετών προγραμμάτων τεχνικής και επαγγελματικής εκπαίδευσης εντός των πανεπιστημίων, με ελεύθερη εισαγωγή για αποφοίτους ΕΠΑΛ.
Αλλαγή του τρόπου διοίκησης των ΑΕΙ, με κατάργηση των Συμβουλίων Διοίκησης και αναμόρφωση του νόμου Κεραμέως (ν. 4957/2022).
Ενίσχυση των εκπαιδευτικών, με ένταξη σε ειδικά μισθολόγια, παύση των διώξεων και αναμόρφωση του συστήματος αξιολόγησης.
Μέτρα για την ειδική αγωγή, με στελέχωση διεπιστημονικών ομάδων σε όλα τα σχολεία και ενίσχυση της ενταξιακής εκπαίδευσης.
Σφοδρά πυρά από τη Νέα Αριστερά
Η στάση της ΕΛ.Α.Σ. απέναντι στα ιδιωτικά πανεπιστήμια προκάλεσε την άμεση και αυστηρή αντίδραση της Νέας Αριστεράς, που κατηγορεί το κόμμα Τσίπρα ότι υιοθετεί τον ρόλο του διαχειριστή και συνεχιστή των επιλογών της κυβέρνησης Μητσοτάκη.
Σε ανακοίνωσή της, η Νέα Αριστερά επισημαίνει το πολιτικό παράδοξο της διατήρησης στην πράξη ενός καθεστώτος που θεσμικά δηλώνεται ότι δεν γίνεται αποδεκτό, κάνοντας λόγο για «δήλωση παραίτησης από την πολιτική αλλαγή». Παράλληλα, προέβαλε τις δικές της προτάσεις, οι οποίες συμπυκνώνονται στα εξής σημεία:
Άμεση κατάργηση του ν. 5094/2024 και αναστολή των αδειών λειτουργίας των ιδιωτικών πανεπιστημίων.
Κατηγορηματική απόρριψη της αναθεώρησης του Άρθρου 16.
Επαναφορά του πανεπιστημιακού ασύλου και ενίσχυση της αυτοδιοίκησης των ΑΕΙ.
Καθολική κατάργηση των διδάκτρων στα μεταπτυχιακά προγράμματα.
Ελεύθερη πρόσβαση στη δημόσια τριτοβάθμια εκπαίδευση με σταδιακή κατάργηση των Πανελλαδικών.
Παρέμβαση Βερναρδάκη: «Αλλαγή στάσης απέναντι στον νεοφιλελευθερισμό»
Στο ίδιο επικριτικό μήκος κύματος κινήθηκε και ο καθηγητής και πρώην υπουργός Χριστόφορος Βερναρδάκης, ο οποίος σε παρέμβασή του έκανε λόγο για ουσιαστική αλλαγή στάσης της ΕΛ.Α.Σ. απέναντι σε μια από τις πλέον εμβληματικές νεοφιλελεύθερες πολιτικές.
Ο κ. Βερναρδάκης διατύπωσε σειρά καίριων ερωτημάτων, αμφισβητώντας τα επιχειρήματα του κόμματος:
Εξέφρασε αμφιβολίες για τον πραγματικό αριθμό των φοιτητών που έχουν εγγραφεί στα νέα ιδρύματα.
Υποστήριξε ότι η τυπική διατήρηση του Άρθρου 16 ακυρώνεται όταν γίνονται αποδεκτά τα αποτελέσματα μιας νομοθεσίας που το παραβιάζει.
Σημείωσε ότι η «ασφάλεια δικαίου» θα μπορούσε να διασφαλιστεί με μεταβατικές διατάξεις για τους ήδη εγγεγραμμένους φοιτητές, χωρίς να μονιμοποιείται το νέο καθεστώς.
Προειδοποίησε ότι η αποδοχή τετελεσμένων σήμερα ανοίγει τον δρόμο για τη μελλοντική συνταγματική αναθεώρηση του άρθρου 16, καθώς τα τετελεσμένα θα γίνονται συντριπτικά ισχυρότερα με την πάροδο του χρόνου.
Η εξέλιξη αυτή σηματοδοτεί την έναρξη ενός νέου κύκλου αντιπαράθεσης στον χώρο της Αριστεράς, θέτοντας στο επίκεντρο τα όρια της πολιτικής σύγκρουσης και τα περιθώρια αποδοχής των νομοθετικών πρωτοβουλιών της διακυβέρνησης της Νέας Δημοκρατίας.