Μόλις μία εβδομάδα μετά τις πανηγυρικές εξαγγελίες του Πρωθυπουργού στη ΔΕΘ και το πακέτο παροχών ύψους 2,1 δισ. ευρώ, το θετικό αφήγημα της κυβέρνησης κατέρρευσε απρόσμενα.
Αντί η δημόσια συζήτηση να επικεντρώνεται στις κυβερνητικές ελαφρύνσεις, το πολιτικό σκηνικό μετατράπηκε σε πεδίο μάχης με αφορμή το ενδεχόμενο περικοπής ή δομικής αλλαγής του επιδόματος ανεργίας.
Η σπίθα που άναψε τη φωτιά προήλθε από τον ίδιο τον κυβερνητικό εκπρόσωπο, Παύλο Μαρινάκη. Θέτοντας στο τραπέζι την ιδέα να μετατρέπεται το επίδομα ανεργίας σε επιδότηση εργασίας μετά από ένα σύντομο χρονικό διάστημα —με απευθείας κάλυψη των ασφαλιστικών εισφορών των επιχειρήσεων— ο κ. Μαρινάκης μάλλον δεν περίμενε τις διαστάσεις που θα λάμβανε το θέμα. Η προσπάθειά του να υποστηρίξει ότι πρόκειται για προσωπική του άποψη που δεν αποτελεί κυβερνητικό σχεδιασμό ελάχιστα βοήθησε. Σε μια περίοδο που μυρίζει έντονα προεκλογική προετοιμασία, το timing αποδείχθηκε καταστροφικό.
Όπως ήταν φυσικό, η ευκαιρία δεν προσπεράστηκε ούτε από την αντιπολίτευση, που έκανε λόγο για «κρυφή ατζέντα», αλλά ούτε και από τους εσωκομματικούς ανταγωνιστές του. Η εκλογική περιφέρεια του Βόρειου Τομέα Αθηνών, όπου πολιτεύεται ο κυβερνητικός εκπρόσωπος, μετατράπηκε ακαριαία σε εσωκομματική σκακιέρα.
Οι διευκρινίσεις που έδωσε ο κ. Μαρινάκης κατά την ενημέρωση των πολιτικών συντακτών, κατηγορώντας την αντιπολίτευση για σκόπιμη στρέβλωση, δεν στάθηκαν ικανές να κατασιγάσουν τις αντιδράσεις. Επιμένοντας πως η αγορά καταγράφει τεράστιες ελλείψεις προσωπικού και πως δεν πρότεινε ποτέ να «πεταχτεί κανείς στον Καιάδα», άνοιξε έναν τεράστιο κύκλο συζητήσεων για το αν ο θεσμικός ρόλος του κυβερνητικού εκπροσώπου επιτρέπει την έκφραση «προσωπικών απόψεων» σε τόσο ευαίσθητα κοινωνικά ζητήματα.
Τα «γαλάζια» αδειάσματα διαδέχθηκαν το ένα το άλλο. Πρώτη η αρμόδια Υπουργός Εργασίας —και συνυποψήφιά του στον Βόρειο Τομέα— Νίκη Κεραμέως, ξεκαθάρισε με αιχμηρό τρόπο ότι το επίδομα ανεργίας αποτελεί ανταποδοτικό ασφαλιστικό δικαίωμα των εργαζομένων και ότι δεν υπάρχει καμία πρόθεση αλλαγής. Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και ο Υφυπουργός Εργασίας, Κώστας Καραγκούνης, υπογραμμίζοντας πως πρόκειται για δικαίωμα που έχει ήδη πληρώσει ο φορολογούμενος.
Τη σκυτάλη πήραν αμέσως μετά οι βουλευτές της παράταξης. Ο πρώην κυβερνητικός εκπρόσωπος Στέλιος Πέτσας χαρακτήρισε τη δήλωση κοφτά ως «άστοχη», υποδεικνύοντας ένα σοβαρό επικοινωνιακό φάουλ του Μεγάρου Μαξίμου. Την ίδια στιγμή, ο βουλευτής Δωδεκανήσου Γιάννης Παππάς, αφουγκραζόμενος την οργή των χιλιάδων εποχικά εργαζομένων στα νησιά, έσπευσε να ξεκαθαρίσει ότι η προστασία των ανθρώπων που μένουν αντικειμενικά χωρίς εργασία τον χειμώνα είναι αδιαπραγμάτευτη.
Η αναστάτωση στους κόλπους της κυβέρνησης ανάγκασε το Μέγαρο Μαξίμου σε επιχειρήσεις πυρόσβεσης. Ο Μάκης Βορίδης ανέλαβε να διαχειριστεί την κρίση, επιχειρώντας να αναπλαισιώσει τις δηλώσεις Μαρινάκη στο πλαίσιο ενός συνολικού «εξορθολογισμού» των επιδομάτων. Υποστήριξε ότι παρατηρείται η παραδοξότητα να υπάρχει ανεργία στο 7% και ταυτόχρονα οι επιχειρήσεις να μην βρίσκουν εργαζόμενους.
Ωστόσο, στην προσπάθειά του να καλύψει το κυβερνητικό στέλεχος, ο κ. Βορίδης άνοιξε ένα νέο, ακόμα μεγαλύτερο μέτωπο. Ισχυρίστηκε ότι η ταυτόχρονη λήψη πολλαπλών βοηθημάτων (επίδομα ανεργίας, επιδότηση ενοικίου, απαλλαγή φαρμάκων, δωρεάν μετακινήσεις) μπορεί να αθροίζει ένα ποσό της τάξεως των 1.000 ευρώ, λειτουργώντας ως αντικίνητρο για εργασία.
Το αποτέλεσμα αυτής της πολυφωνίας ήταν να δημιουργηθεί η εικόνα μιας κυβέρνησης που παραπαίει ανάμεσα σε προσωπικές στρατηγικές και αντικρουόμενες τοποθετήσεις. Η εικόνα αυτή αποτυπώνει ανάγλυφα την ένταση που επικρατεί στο εσωτερικό της παράταξης, καθώς τα στελέχη εισέρχονται σε άτυπη προεκλογική τροχιά, θέτοντας συχνά την προσωπική τους επιβίωση πάνω από τη συνεκτική κυβερνητική γραμμή.
Αντί η δημόσια συζήτηση να επικεντρώνεται στις κυβερνητικές ελαφρύνσεις, το πολιτικό σκηνικό μετατράπηκε σε πεδίο μάχης με αφορμή το ενδεχόμενο περικοπής ή δομικής αλλαγής του επιδόματος ανεργίας.
Η σπίθα που άναψε τη φωτιά προήλθε από τον ίδιο τον κυβερνητικό εκπρόσωπο, Παύλο Μαρινάκη. Θέτοντας στο τραπέζι την ιδέα να μετατρέπεται το επίδομα ανεργίας σε επιδότηση εργασίας μετά από ένα σύντομο χρονικό διάστημα —με απευθείας κάλυψη των ασφαλιστικών εισφορών των επιχειρήσεων— ο κ. Μαρινάκης μάλλον δεν περίμενε τις διαστάσεις που θα λάμβανε το θέμα. Η προσπάθειά του να υποστηρίξει ότι πρόκειται για προσωπική του άποψη που δεν αποτελεί κυβερνητικό σχεδιασμό ελάχιστα βοήθησε. Σε μια περίοδο που μυρίζει έντονα προεκλογική προετοιμασία, το timing αποδείχθηκε καταστροφικό.
Όπως ήταν φυσικό, η ευκαιρία δεν προσπεράστηκε ούτε από την αντιπολίτευση, που έκανε λόγο για «κρυφή ατζέντα», αλλά ούτε και από τους εσωκομματικούς ανταγωνιστές του. Η εκλογική περιφέρεια του Βόρειου Τομέα Αθηνών, όπου πολιτεύεται ο κυβερνητικός εκπρόσωπος, μετατράπηκε ακαριαία σε εσωκομματική σκακιέρα.
Οι διευκρινίσεις που έδωσε ο κ. Μαρινάκης κατά την ενημέρωση των πολιτικών συντακτών, κατηγορώντας την αντιπολίτευση για σκόπιμη στρέβλωση, δεν στάθηκαν ικανές να κατασιγάσουν τις αντιδράσεις. Επιμένοντας πως η αγορά καταγράφει τεράστιες ελλείψεις προσωπικού και πως δεν πρότεινε ποτέ να «πεταχτεί κανείς στον Καιάδα», άνοιξε έναν τεράστιο κύκλο συζητήσεων για το αν ο θεσμικός ρόλος του κυβερνητικού εκπροσώπου επιτρέπει την έκφραση «προσωπικών απόψεων» σε τόσο ευαίσθητα κοινωνικά ζητήματα.
Τα «γαλάζια» αδειάσματα διαδέχθηκαν το ένα το άλλο. Πρώτη η αρμόδια Υπουργός Εργασίας —και συνυποψήφιά του στον Βόρειο Τομέα— Νίκη Κεραμέως, ξεκαθάρισε με αιχμηρό τρόπο ότι το επίδομα ανεργίας αποτελεί ανταποδοτικό ασφαλιστικό δικαίωμα των εργαζομένων και ότι δεν υπάρχει καμία πρόθεση αλλαγής. Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και ο Υφυπουργός Εργασίας, Κώστας Καραγκούνης, υπογραμμίζοντας πως πρόκειται για δικαίωμα που έχει ήδη πληρώσει ο φορολογούμενος.
Τη σκυτάλη πήραν αμέσως μετά οι βουλευτές της παράταξης. Ο πρώην κυβερνητικός εκπρόσωπος Στέλιος Πέτσας χαρακτήρισε τη δήλωση κοφτά ως «άστοχη», υποδεικνύοντας ένα σοβαρό επικοινωνιακό φάουλ του Μεγάρου Μαξίμου. Την ίδια στιγμή, ο βουλευτής Δωδεκανήσου Γιάννης Παππάς, αφουγκραζόμενος την οργή των χιλιάδων εποχικά εργαζομένων στα νησιά, έσπευσε να ξεκαθαρίσει ότι η προστασία των ανθρώπων που μένουν αντικειμενικά χωρίς εργασία τον χειμώνα είναι αδιαπραγμάτευτη.
Η αναστάτωση στους κόλπους της κυβέρνησης ανάγκασε το Μέγαρο Μαξίμου σε επιχειρήσεις πυρόσβεσης. Ο Μάκης Βορίδης ανέλαβε να διαχειριστεί την κρίση, επιχειρώντας να αναπλαισιώσει τις δηλώσεις Μαρινάκη στο πλαίσιο ενός συνολικού «εξορθολογισμού» των επιδομάτων. Υποστήριξε ότι παρατηρείται η παραδοξότητα να υπάρχει ανεργία στο 7% και ταυτόχρονα οι επιχειρήσεις να μην βρίσκουν εργαζόμενους.
Ωστόσο, στην προσπάθειά του να καλύψει το κυβερνητικό στέλεχος, ο κ. Βορίδης άνοιξε ένα νέο, ακόμα μεγαλύτερο μέτωπο. Ισχυρίστηκε ότι η ταυτόχρονη λήψη πολλαπλών βοηθημάτων (επίδομα ανεργίας, επιδότηση ενοικίου, απαλλαγή φαρμάκων, δωρεάν μετακινήσεις) μπορεί να αθροίζει ένα ποσό της τάξεως των 1.000 ευρώ, λειτουργώντας ως αντικίνητρο για εργασία.
Το αποτέλεσμα αυτής της πολυφωνίας ήταν να δημιουργηθεί η εικόνα μιας κυβέρνησης που παραπαίει ανάμεσα σε προσωπικές στρατηγικές και αντικρουόμενες τοποθετήσεις. Η εικόνα αυτή αποτυπώνει ανάγλυφα την ένταση που επικρατεί στο εσωτερικό της παράταξης, καθώς τα στελέχη εισέρχονται σε άτυπη προεκλογική τροχιά, θέτοντας συχνά την προσωπική τους επιβίωση πάνω από τη συνεκτική κυβερνητική γραμμή.